آنچه از دی­ماه سال گذشته تا به امروز پیرامون دریاچه­ی پریشان اتفاق افتاده و دامنه­ی اخبار آن به صورت روزانه نه تنها در سطح محلی و ملی، بلکه در سطح بین­المللی نیز انتشار یافته، در کنار ایجاد نگرانی­های عمده زیست­محیطی، حاکی از وجود شکاف­های عمیق در سطوح تصمیم­گیری و ضعف­های مدیریتی است که جامعه­ی محلی کازرون را دست­خوش خود نموده است.

قانون­شکنی­های گسترده که گرچه بعضاً واکنش­های مناسبی را از سوی برخی دستگاه­ها به دنبال داشته، اما در پاره­ای مواقع، سکوت و گاهاً همخوانی دستگاه مدیریت شهری کازرون در برابر آنها، خطوط سیاهی را پدید آورده که یکی پس از دیگری بر کارنامه­ی جامعه­ی مدیریتی کازرون وارد می­شود و باعث نمایان شدن هرچه واضح­تر و روشن­تر ضعف­هایی شده که در شرایط معمول به راحتی دیده نمی­شدند.

بایستی بپذیریم امروز، مباحث مرتبط با دریاچه­ی پریشان از سطح ملی هم فراتر رفته و اندک تغییر نامتناسبی در وضعیت آن، حتی واکنش نهادهای بین­المللی را در پی دارد. حال در این شرایط خاص که طبیعتاً عملکردهای ویژه­ی مدیریتی را جهت کنترل بحران می­طلبد، بروز رفتارهای سطحی و بی­تدبیری­های پی­درپی از سوی جامعه­ی مدیریت کازرون نه تنها موجب ایجاد چهره­ای مثبت از مدیریت محلی در ایران نمی­شود، بلکه مصداق بارز «مشت نمونه­ی خروار» شده و به سایر حوزه­ها نیز تعمیم داده می­شود.

اگر نگاهی گذرا به جریان­های مرتبط با دریاچه پریشان داشته باشیم، در می­یابیم توده­ی مردم و دستگاه قضایی شهرستان، مناسب­ترین واکنش­ها را نشان دادند و بهترین بسترها را به وجود آوردند، اما سایر دستگاه­های ذی­ربط یا از قافله عقب ماندند یا نتوانستند اقدامات درخوری را به انجام رسانند. ضعف­های پی­درپی و تناقض­گویی­های آشکار در میان مسوولین ذی­ربط پیرامون ماجراهای چند ماه گذشته دریاچه پریشان، که حاکی از نبود سیستمی جامع و یک­پارچه با هدف و چشم­اندازی مشخص در میان بدنه­ی مدیریت شهرستان کازرون بود، از جمله این موارد هستند.

جالب آنکه در این میان عده­ای با چشم­پوشی از تمامی «سیاه­سازی­»ها و آتش­زدن­ها، واکنش­های حفاظتی مردم دوستدار طبیعت را «سیاه­نمایی» قلمداد نموده و طبق الگویی سنتی و منسوخ سعی در پاک کردن صورت مسئله داشتند. وقوع این دسته از واکنش­های سردستی، نه تنها نتوانست ضعف­ها را پوشش دهد، بلکه با هرچه عریان­تر نمودن کاستی­ها، ابعاد تازه­ای را به آن داد.

گرچه در این میان و پس از انتشار اخبار مرتبط با پریشان هر کدام از نهادهای متولی و ذی­ربط، در مقام دفاع از نهاد تحت مدیریت خود درآمد و با اقداماتی پراکنده و نامنسجم به دنبال بازیابی چهره­ی از دست رفته برآمد، اما بعضاً وقوع اقدامات نسنجیده از سوی آنها، به نهادینه شدن برخی تخریب­ها نیز منجر شد. فی­المثل اداره حفاظت محیط­زیست کازرون پس از احداث جاده در اسفند گذشته، به جای تخریب جاده­ای که توسط سودجویان ساخته شده بود، با هدف باز نمودن چشمه­های حاشیه تالاب پریشان، اقدام به تخریب جاده­ی قبلی نمود و به واسطه­ی این اقدام عابرین را مجبور به عبور از جاده­ای نمود که محل مناقشات بود و بدون مجوز ساخته شده بود.

طبیعی است این دسته اقدامات لحظه­ای نیز می­تواند به عنوان نمونه­ای دیگر از اقدامات نسنجیده­ای قلمداد شود که بعضاً از سوی برخی مدیران لحاظ می­شود.  

گرچه ماجراهای پریشان انعکاس روشنی از فضای مدیریتی کازرون را به دست می­دهد، اما حداقل پاسخگویی شفاف و به دور از توجیه­های رایجِ مسوولین ذی­ربط در برابر افکار عمومی، می­تواند نقطه­ی شروعی برای ترمیم ضعف­های مدیریت شهری کازرون باشد.

آقای نماینده! شما قانونگذار و موظف بر نظارت بر اجرای قانون هستید. چرا در حوزه­ی انتخابی شما اینگونه و در برابر دیدگان همگان قوانین زیست­محیطی را که در متن صریح قانون به آنها اشاره شده زیر پا گذاشته می­شود و شما قادر به پیشگیری مقتدرانه از آنها نیستید؟

آقای فرماندار! شما که نماینده­ی رسمی دولت در شهرستان کازرون هستید، چرا زمانی که عالی­ترین مرجع زیست­محیطی کشور خبر از تهدید علنی اکوسیستم تالاب پریشان به واسطه­ی ساخته شدن پتروشیمی در کازرون می­دهد، مدعی می­شوید پتروشیمی کازرون هیچ ربطی به پریشان ندارد؟

و شما آقای ریاست محیط­زیست! اگر در برابر دیدگانتان بدون مجوز در دریاچه پریشان جاده می­سازند و هکتارها نی­زار و زیستگاه پرندگان را به آتش می­کشند و کلنگ پتروشیمی بدون مجوز را در یک کیلومتری دریاچه پریشان به زمین می­زنند و بالغ بر سیصد چاه غیر مجاز در حریم دریاچه پریشان احداث می­کنند و شما جز نظاره و برخی واکنش­های معمولی، کار دیگری از دستتان بر نمی­آید، چرا با حمایت علنی و کم­سابقه­ای که از سوی مردم و دستگاه قضایی در حمایت از محیط­زیست به وجود آمده باز هم قادر به برخورد قاطعانه با متخلفین و همچنین تقویت فعالیت­های حفاظتی نیستید؟ تا ضعف­های دستگاه تحت مدیریت شما، بازیچه­ای برای تحقیر فضای مدیریتی و توانمندی­های کارشناسی ایران در سایر کشورها نشود. نکته­ای که چندی پیش به خوبی در سرمقاله­ی روزنامه­ی اطلاعات و صراحتاً در ارتباط با دریاچه پریشان به آن اشاره شد.

منتشر شده در هفته نامه بیشاپور / شماره ۱۶۰